Batman Begins (2005)

Τελικά μια από τις μεγάλες αρετές που λείπει δυστυχώς από πολλούς σκηνοθέτες και σεναριογράφους, είναι η υπομονή. Το Volver (μιας και έχουμε το αφιέρωμα) στριφογύριζε κοντά δύο δεκαετίες στο μυαλό του Almodόvar, η τριλογία του Άρχοντα των Δακτυλιδιών πέρασε από μια δεκαετία προετοιμασίας και υλοποίησης, ενώ ο Jim Jarmusch έπινε "καφέδες με τσιγάρα" για 17 χρόνια. Αντιθέτως χρειάστηκαν δύο βιαστικά sequel για να αμαυρώσουν την επανάσταση του matrix, 15.000 απομιμήσεις για να μας κάνουν να ξεχάσουμε το αυθεντικό και λατρεμένο american pie, και η λίστα από την πλευρά των αποτυχιών μπορεί κάλλιστα να συνεχιστεί για ώρα.

Έχοντας θάψει για τα καλά τον Batman, με μόνη εξαίρεση την σειρά της δεκαετίας του '60 που παραμένει σταθμός στην ιστορία του άνθρωπου-νυχτερίδα, κυρίως λόγω τον αποτυχημένων sequel, και της εντονότερης παρασκηνιακής μουρμούρας, ο Christopher Nolan που μας συγκλόνισε με το Memento, συγκρατήθηκε στο insomnia, μάζεψε όλο το ταλέντο του, όχι για να ξεθάψει τον ξεχασμένο ήρωα, αλλά για να τον αναγεννήσει και να τον πλάσει όπως τον είχε μέσ'το μυαλό του και να μας κάνει όλους να τον δούμε όπως ανέκαθεν έπρεπε να είναι.

Σαν να μην είχαμε καν ακουστά για τον batman λοιπόν, μας διηγείται την ιστορία ενός άτυχου νέου που μεγάλωσε με την σκιά του βαρυσήμαντου επιθέτου της οικογένειας του, στην θέση των ίδιων των γονιών του, που σκοτώθηκαν σε ένα φαινομενικά τυχαίο συμβάν. Χρησιμοποιώντας τον σεναριακό χρόνο μιας ώρας, ανοίγεται ηθογραφικά προς όλες τις κατευθύνσεις, για να εισάγει όλους τους σημαντικούς χαρακτήρες που περιτριγυρίζουν τον εν δημιουργία ήρωα, και να τους καθιερώσει πάγια, ενώ την ίδια στιγμή εισάγει παρασκηνιακά τους θεματικούς άξονες που κινούν την πλοκή, με την σταδιακή εμφάνιση των προσώπων-κλειδιών που θα αποτελέσουν στο δεύτερο μισό του έπους, την πρόκληση για την διαμόρφωση και το σπάσιμο των κανόνων, που θα καθορίσουν εν τέλει τα όρια ανάμεσα στον Batman και τον Bruce Wayne, καθώς και ανάμεσα στον Batman και τα αγαπημένα του πρόσωπα.

Η ίδια η Gotham City, για πρώτη φορά μετά τα κόμικ, δεν στέκεται σαν περιβάλλοντας χώρος, αλλά αναδεικνύεται ώς το πεσμένο σύμβολο μιας ευημερίας κι ενός ονείρου εξίσωσης των διαφορών, που μένουν πλέον θαμπές αναμνήσεις του νοσταλγικού παρελθόντος. Με τον τρόπο αυτό, αυτομάτως, κάθε φιγούρα της ταινίας, αποκτά έναν προορισμό της ταυτότητας και της ψυχοσύνθεσής της, την ίδια στιγμή που η αλήθεια των καταστασεων μοιάζει τόσο καλά εδραιωμένη ώστε να ρουφήξει κάθε θεατή, στο εικονικό αλλά καθόλου ψεύτικο σύμπαν της.

Και μετά από όλο το προσεκτικό στήσιμό αυτό η βιασύνη δεν χτυπά ούτε στην επιλογή του εχθρού, με την επιλογή του σχετικά αδιάφορου Scarecrow και του παρασκηνιακού Ra's Al Ghul, που συμβολίζουν την καθαρή ανθρώπινη διαφθορά και ανάγκη για εξουσία. Το κακό που προκαλούν είναι δυνατό να καταστρέψει μια και καλή την Gotham, αλλά από την άλλη δεν είναι αυτό που ανάγκασε τον Batman να γίνει αυτός που είναι. Δεν γίνεται η ασπίδα της πόλης ενάντια στους κακούς, ούτε η προσωποποιημένη εκδίκηση για ο,τι σάπιο πέρασε από τα μέρη του. Κι εκεί το σενάριο του αφήνει πάλι τον χώρο και τον χρόνο να διώξει μια και καλή από πάνω του την ταμπέλα του εκδικητή (vigilante), και να βρει τον πραγματικό λόγο που η στολή και η μάσκα του batman, αρχίζουν να γίνονται ένα με το δέρμα του. Κι εκεί σημειώνεται για πρώτη φορά και το μεγαλείο της υπομονετικής δημιουργίας, όταν αφήνεται το περιθώριο στον ίδιο τον Bruce Wayne, να περάσει στο alter ego του τους δικούς του φόβους και τις δικές του αδυναμίες.



Δεδομένων όλων αυτών, νομίζω με ασφάλεια θεωρώ το Batman Begins τον καλύτερα και σφαιρικότερα παρουσιασμένο Batman που έγινε ποτέ, και με την επόμενη κριτική μου για το Dark Knight, έρχεται να κλείσει ολόκληρο το σύμπαν του Batman όπως παρουσιάστηκε από την DC, και να ταυτιστεί με τον Christopher Nolan, χωρίς να μένουν περιθώρια για άλλες εκδόσεις του ίδιου ήρωα, παρά μόνο για καρικατούρες.


Σημ. κι αν η μοναδική κατηγορία που ακούστηκε από "δήθεν" φαν, είναι ότι η ταινία δεν είχε το κλίμα του κόμικ, κι αυτό δρα υπέρ του, μιας κι ο ήρωας που δημιούργηασε όσα χρόνια κι αν περάσουν δεν κινδυνεύει να γίνει κι αυτός μια καλτ καρικατούρα όπως οι προκάτοχοι του.

Σημ. 2 το καστ δεν θα μπορούσε να αποδίδει καλύτερα, με μια πληθώρα αγαπημένων ρόλων που δύσκολα ξεχωρίζεις τον απόλυτο. Όλοι οι χαρακτήρες βέβαια πέρασαν από την διαδικασία της αναγέννησης κι όχι της αντιγραφής, αλλά ο Michael Caine, συγκεκριμένα ταύτισε για πάντα τον ρόλο του Alfred με την ευγένεια και την απλοχεριά της ερμηνείας του. Ευτυχώς που η Katie Holmes αντικαταστάθηκε από την πολυαγαπημένη Maggie Gyllenhaal στον σκοτεινό ιππότη, αλλά αυτό αποτελεί ανάλυση για το επόμενο κείμενο.

Sleuth (2007)

Δεν πρόκειται να παραθέσω αναλυτικά κριτική γι’ αυτήν την ταινία μιας και νοιώθω ότι διαπραγματεύεται ακριβώς τα ίδια θέματα με την αυθεντική παλιότερη έκδοση μέσα στις άκρες. Θα αναφερθώ μόνο στις διαφορές και στις εντυπώσεις που μου άφησε το remake.

Το μεγαλύτερο σφάλμα που έχω να καταλογίσω στην νέα εκδοχή, είναι ότι πήρε την υπόθεση ενός θρίλερ που διαρκούσε 140 λεπτά περίπου και τα χώρεσε μέσα σε 85. Ως αποτέλεσμα, η υπόθεση στα πρώτα δύο τρίτα της ταινίας που είναι η βασική της πλοκή, τρέχει με τέτοιο τρόπο, που δεν μας αφήνει να μαγευτούμε από την ειδυλλιακά σκοτεινή ατμόσφαιρα που δημιουργεί, και να δεθούμε με τους δύο βασικούς χαρακτήρες ώστε να κατανοήσουμε καλύτερα τις κινήσεις τους.

Εξίσου σημαντικό είναι ότι το τρίτο και τελευταίο μέρος της ταινίας, που είναι και το μοναδικό κομμάτι που ξεφεύγει τελείως από το παλιό, φαίνεται να χάνει αρκετά το νόημα του, και παγιδεύεται σε προσπάθειες να σταθεί μακριά από την στάμπα του remake, φτάνοντας σε σημείο να αμαυρώσει εν μέρει το αυθεντικό, με τους άσκοπους εκσυγχρονισμούς του. Ενοχλητικό μάλιστα γίνεται το γεγονός (σε συνδυασμό με τις ερμηνείες των δύο ηθοποιών), ότι σε μερικές σκηνές της ταινίας δημιουργείται και η εντύπωση της παρωδίας, που ρίχνει ακόμα περισσότερο τις εντυπώσεις της διασκευής.

Σε γενικές γραμμές βέβαια, για να το γυρίσω πλέον στα θετικά της, οι ερμηνείες είχαν και λαμπρές στιγμές να δώσουν, (ασχέτως αν άλλες στιγμές έπεφταν χαμηλά), κυρίως του Michael Caine, που δίνει έναν εντελώς καινούργιο αέρα στον ρόλο του, χωρίς να προσπαθεί να αντιγράψει άσκοπα τον ρόλο του Olivier στο αυθεντικό.

Το ίδιο λαμπρή ήταν και η μεταφορά μικρών λεπτομερειών της παλιάς, που έχουν όμως βαθύ νόημα για το στήσιμο της ταινίας, και αγγίζουν την ιδιοφυΐα στον τρόπο με τον οποίο εντάχθηκαν σκηνοθετικά στην καινούργια. Χαρακτηριστικότερα παραδείγματα αποτελούν τα παιχνίδια-αυτόματα, το κάδρο με το πορτραίτο της γυναίκας των δύο, καθώς και οι εξαιρετικά πετυχημένες ατάκες που ανταλλάσσουν οι πρωταγωνιστές και συνδέονται άμεσα με μετεξελίξεις των παλιών διαλόγων.

Στα τεχνικά κομμάτια, ξεχωρίζει η κινηματογραφία (και χαίρομαι που πίσω της συναντάμε ένα ελληνικό όνομα, Haris Zambarloukos), που σε συνδυασμό με ένα πραγματικά εκπληκτικό soundtrack, δημιουργούν μια μοντέρνα-και-αψεγάδιαστα-στυλιστική-σκοτεινή-και- ψυχρή ατμόσφαιρα, που συνθέτει τον ιδανικό χώρο για να ξεδιπλωθεί η ιστορία.

Ειλικρινά δεν μπορώ να φανταστώ τις εντυπώσεις κάποιου που δεν έχει δει πρώτα την παλιά. Η συμβουλή μου είναι να τις δείτε με την σειρά που κυκλοφόρησαν, ώστε να μην σας χαλάσει το remake τα βασικά σημεία αιφνιδιασμού της αυθεντικής. Στην συνέχεια δείτε με ανοιχτό μυαλό την δεύτερη, χαθείτε στον κόσμο των νέων τεχνολογικών παιχνιδιών, μην διστάσετε να γελάσετε στις φάσεις που η σύγκριση με την παλιά θα γίνει αβίαστα και δεν θα την ευνοήσει, και εντάξτε την καινούργια ιστορία σαν την μετεξέλιξη ενός ακόμα παιχνιδιού που ξεκίνησε σχεδόν 4 δεκαετίες πριν, και συνεχίζεται μέχρι και σήμερα, και ίσως να ευχαριστηθείτε και τις δύο όπως πρέπει.

Sleuth (1972)

Εκεί που τελειώνει ο φόβος κι η δειλία, κάθε μισητό συναίσθημα μετατρέπεται σε ανάγκη για εκδίκηση. Η παγίδα που γελοιοποιεί έναν αγανακτισμένο άνθρωπο, στέκεται το πρώτο πάτημα σε ένα νέο διαβολικό παιχνίδι. Η προσωρινή έλλειψη της σιγουριάς μιας υπεροχής απέναντι σε καθετί αξιολύπητο, αντιδρά αλυσιδωτά για να καταλήξει σε μια εθιστική δίψα για επικράτηση που συνοδεύεται απ’ όλο και πιο μικρή πιθανότητα επιτυχίας.

Το έπαθλο του αποτελέσματος είναι όλο και πιο ανάξιο της διεκδίκησης, και η εναλλαγή των παιχνιδιών εξουσίας, φεύγει από τον έλεγχο του ανθρώπινου, και χάνεται σε ένα λαβύρινθο σουρεαλισμού, όπου οι άσφαιρες βολές προκαλούν αληθινό αίμα, και ο θάνατος έρχεται περισσότερες από μία φορές.

Σε μια έπαυλη στην μέση του πουθενά, δύο αταίριαστοι φαινομενικά άνθρωποι, συναντιούνται για να παίξουν ένα παιχνίδι, διαφορετικό ο καθένας από την πλευρά του. Δύο αντίθετα άκρα που ξεκινούν μια διαδρομή, όπου το καθένα προσπαθεί να φέρει το άλλο στην πλευρά του, για να καταλήξουν να συναντηθούν κάπου στη μέση. Όταν όμως, η προσωπική περηφάνια του καθενός, δεν ικανοποιείται από την συνάντηση αυτή, τότε η γραμμή που τους ενώνει, σπάει σε μικρά λευκά κομμάτια ενός κενού πάζλ, που ταιριάζουν παντού και πουθενά.

Τα πραγματικά παιχνίδια-αυτόματα, γίνονται οι δευτεραγωνιστές, σε ένα τερέν για δύο, με την ζωή τους να παίζεται σαν ένα θέατρο σε κουκλόσπιτο, που καταλήγει το ίδιο σε αυτόματο, όταν τα αφεντικά γίνουν υπόδουλοι και οι συγγραφείς γίνουν οι άμοιροι πρωταγωνιστές αφημένοι στο έλεος της ίδιας τους της πένας.

Δυο από τους μεγαλύτερους πρωταγωνιστές του βρετανικού (κι όχι μόνο ) κινηματογράφου, αποδεικνύονται υπεραρκετοί ώστε να κρατήσουν το κοινό σε αγωνία, καθώς και να το προβληματίσουν με έξυπνους γρίφους και δόλια παιχνίδια, σ’ αυτό το αυθεντικό θρίλερ των 140 λεπτών. Τι κι αν σ’ όλη την ταινία είναι απλές μαριονέτες της ίδιας τους της αλαζονείας, σε ένα καλοστημένο θέατρο, οι ερμηνείες τους είναι τόσο καθηλωτικές που εγκλωβίζουν ακόμα και τον πιο υποψιασμένο θεατή στο δικό τους ταλαντούχο παιχνίδι της εξαπάτησης.

Ακόμα κι όταν η πλοκή της δολοπλοκίας επαναλαμβάνεται σε διαφορετικό μοτίβο, η ιδιοφυία της παράστασης είναι τέτοια κάνει τις παρτίδες εθιστικές, καθώς αυτές μεταμορφώνονται χωρίς να αλλάζουν ουσιαστικά, μέσα στο χρόνο.

ΥΓ. 1: όποιος εξακολουθεί να πιστεύει ότι το saw (ή έστω τα sequel του) δεν είναι απλώς μια άσκοπη δοκιμασία νέων εφέ στην αναζήτηση του αηδιαστικού, ας δει αυτό, και θα καταλάβει πως μπορείς να δημιουργήσεις ανατριχιαστικά παιχνίδια που καθηλώνουν τόσο έξυπνα με το στήσιμο τους που δεν χρειάζονται ίχνος αηδίας ή ειδικών εφέ για να κερδίσουν θεατές.

ΥΓ.2: αναμφισβήτητα από τις καλύτερες ταινίες που έχω δει ποτέ. Μην την χάσετε, ειδικά τώρα που κυκλοφορεί το remake με τον Michael Caine να παίρνει το ρόλο του Olivier και να παραχωρεί τον δικό του στον Jude Law

Children Of Men

Το ιδανικό καστ, με την ιδανική σκηνοθεσία, με τους ιδανικούς συμβολισμούς, με τις ιδανικές ερμηνείες, με την ιδανική μουσική επένδυση, και με την πιο ιδανική "one-take" σκηνή που έχετε δει ποτέ, συντελούν σε μια από τις καλύτερες και τις αρτιότερα γυρισμένες ταινίες των τελευταίων χρόνων (αν όχι δεκαετιών).

Σε έναν ιδανικό κόσμο το γέλιο ενός παιδιού στολίζει κάθε ανθρώπινη δραστηριότητα, γεμίζει τον άνθρωπο με ελπίδα και φωτίζει κάθε σκοτεινό σημείο του κόσμου. Σε έναν κόσμο που κάθε ελπίδα έχει χαθεί, και κάθε γωνιά του έχει γεμίσει από καταστροφή και απόγνωση, το κλάμα ενός μωρού μπορεί να αρχίσει και να σταματήσει τον πόλεμο. Στον κόσμο που τα παιδιά των ανθρώπων δεν υπάρχουν, τα αντικαταθλιπτικά χάπια αποτελούν διατροφική συνήθεια, κάθε μορφής ασφάλεια περιορίζεται από την τρομοκρατία της χαμένης ελπίδας, τα ζώα έχουν χάσει το βασίλειο τους και έχουν πάρει την θέση τους στο καθημερινό μαρτύριο των ανθρώπων, και το άκουσμα της σωτηρίας σβήνει μαζί με το βουητό που αφήνουν τα νεκρά κύτταρα στα αυτιά τους, για ποια αλλαγή μπορεί να προσεύχεται κανείς?

Μέσα από τις στάχτες της καταστροφής όμως, θα γεννηθεί ένας καινούργιος φοίνικας, που θα σηκώσει στα φτερά του όλον τον ανθρώπινο πόνο, και με κάθε φτερούγισμα του θα καλύπτει έναν έναν τους ήχους της απόγνωσης. Σσσσσσς.... κάπου εκεί έξω ένα μωρό κλαίει για την σωτηρία μας!