Before the devil knows you're dead (2007)

Πόσο απέχει η κόλαση από τον παράδεισο όταν ο απολογισμός μιας ζωής επιστρέφει κομματιασμένος; Για πόση ώρα μπορείς να κρυφτείς από την ίδια σου την ζωή, όταν το υποσυνείδητο σου χρειάζεται την συνείδηση για να υπάρξει;

Δόσεις μαστουρωμένης ευτυχίας, σε ένα κολλάζ από πληγές που πάντα επαναφέρουν τον πόνο στην επιφάνεια. Ένα γαιτανάκι από ανθρώπινους δεσμούς και συγκιρίες χτίζουν και αποδομούν συγρόνως την οικογένεια μέσα στην κοινωνία, και την κοινωνία μέσα στην οικογένεια. Οι κουβέντες που δεν ειπώθηκαν ποτέ θα γίνουν πράξεις ποτισμένες στις ενοχές, κι οι ουσιώδεις σιωπές θα παραγκωνίζονται μέχρι να γίνουν κραυγές αγωνίας, πόνου, απογοήτευσης...

Η συναισθηματική πληρότητα, θα έρθει σε ρίξη με τις ημιτελείς ζωές των ηρώων, που ξεδιπλώνονται μη γραμμικά στο χρόνο, και υπάρχουν μόνο σε συνδυασμό με αυτές των γύρω τους. Δεσμοί αίματος και δεσμοί λάθους σε μια ιστορία που η ανάγκη διαφυγής χτίζεται σταδιακά μαζί με τον τρόμο, όταν όλοι οι εσωτερικοί δαίμονες πρέπει να αντιμετωπιστούν, κι ο διάβολος περιμένει στην γωνία το επόμενο θύμα του.

Άνθρωποι θύματα της δικής τους φυγοπονιάς και ανασφάλειας, κουκουλώνουν τα προβλήματα τους με αόρατα ξεσπάσματα που συνδέονται μεταξύ τους αρραγώς, σε αντίθεση με τους χαρακτήρες που ξεπερνούν τους εσωτερικούς τους δεσμούς, και προσπαθούν να ξεφύγουν από την δική τους ζωή, μόνο για να συνειδητοποιήσουν ότι αποτελούν μέρος του ίδιου συνόλου. Ένα τσιγαριλίκι που καπνίζεται από δύο, η ηρωίνη που χρειάζεται το αίμα, το αίμα που χρειάζεται την ηρωίνη!

"May you be in heaven a full half hour before the devil knows you're dead."

Με την ωριμότητα του Lumet και το δεξιοτεχνικό σενάριο της Kelly Masterson, δημιουργείται μια ιστορία από εκείνες που είναι γεμάτες από μικρο-κορυφώσεις για να καταλήξει να φαίνεται επίπεδη, αποδίδοντας σταθερά, την απελπισία της μη πληρότητας του ανθρώπου, που καθρεπτίζεται στο κομμάτιασμα της ίδιας ιστορίας, τόσο χρονικά όσο και ανθρωποκεντρικά.

Το καστ αποδίδει σαν σύνολο, με την βιβλική σχέση των δύο αδελφών στο προσκήνιο, και το κρυστάλλινο θάρρος του πατέρα που ξέρει να συγχωρεί, αλλά δεν ξεχνα και να τιμωρεί στο παρασκήνιο. Μόνη μου αντίδραση, η προσέγγιση του Hoffman στους μετά-Καπότε ρόλους του, που τον αναγκάζει να ερμηνεύει σαν να κουβαλάει πάνω του διαρκώς το χρυσό αγαλματάκι. Όσο κι αν λάτρεψα την οσκαρική ερμηνεία του, τόσο απογοητεύτηκα από τον εγκλωβισμό του στις μετέπειτα επιλογές του.

Serpico (1973)

Μια από τις πιο καλογυρισμενες ταινίες «σταγόνων» όπως τις αποκαλώ, με τον καταλληλότερο πρωταγωνιστή. Σταγόνες ζωής ενός ανθρώπου που ξεκίνησε ακλουθώντας τις αρχές του, πορευμένος με ασφάλεια, και κατέληξε χωρίς να το συνειδητοποιήσει χωμένος στα βαθειά. Τον ακολουθουμε σ’ αυτήν την πορεία μέσω μικρών περιστατικών που καλύπτουν μια ασυνεχή κλίμακα χρόνου, αλλά πριν το συνειδητοποιήσουμε έχουμε δεθεί μαζί του αρραγώς, σαν να μοιραζόμαστε την ιδία καθημερινότητα. Η σκηνοθεσία ακολουθει την πεπατημένη, και το σενάριο είναι ακριβώς ότι περιμένει κανείς σε τέτοιες περιστάσεις, αλλά και η ιδία ιστορία, είναι τόσο βγαλμένη από την πραγματικότητα και τόσο διαχρονική που δεν θα μπορούσε να αποδοθεί με οποιονδήποτε άλλο τρόπο. Η διαφθορά μουσκεύει σιγά σιγά τα πάντα και το αστυνομικό σώμα είναι το γρήγορο σφουγγάρι. Ο Pacino ενσαρκώνει τον ρόλο ενός ανθρώπου που δεν παίρνει την απόφαση να αλλάξει τον κόσμο, αλλά βρίσκεται σε θέση που δεν μπορεί να κάνει αλλιώς. Ένα βήμα ήταν αρκετό για να τον ρίξει με τα μούτρα στην ξεχωριστή αυτή αποστολή. Στην πορεία ο θεατής ταυτίζεται μαζί του, αλλά αποξενώνεται συγχρόνως, όπως όλοι οι υπόλοιποι χαρακτήρες που θέλησαν να τον βοηθήσουν αλλά δεν είχαν το θάρρος. Στα μισά της διαδρομής, μένει μόνος του, αφήνοντας τους «φίλους» απλά να ανησυχούν γι’ αυτόν από απόσταση. Ο Pacino συγκινεί, παθιάζει, ξεβολεύει, και καθησυχάζει, όλα με τον δικό του μοναδικό τρόπο. Όλα σε ξεχωριστές στιγμές διάσπαρτες μέσα στην ταινία, με εναλλαγές που κρατούν τον θεατή σε μια διαρκή συναισθηματική θύελλα. Σε όλα αυτά προστίθεται και η μελαγχολικά ανατριχιαστική μουσική επένδυση του Μίκη Θεοδωράκη που πλαισιώνει τον πρωταγωνιστή με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.

Dog Day Afternoon (1975)

Η ταινία από μόνη της είναι σαν μια προετοιμασία μιας παρέας να «δει» την δική της ταινία. Πρώτα μαζεύονται τα άτομα (τρεις ήρωες σε μια απόπειρα τράπεζας). Στην συνειδητοποίηση της ταινίας που πρόκειται να δουν ο ένας «βαριέται» και αποχωρεί (δηλεια μπροστά στον φόβο των συνεπειών μιας ένοπλης ληστείας). Οι δυο που απομένουν δεν χαμπαριαζουν και αποφασίζουν να βρουν καινούργια παρέα. Τι καλύτερη συντροφιά λοιπόν από 8 γυναίκες (κι άλλους δυο άντρες όμηρους που μάλλον στην απ’ έξω μένουν σταδιακά). Η ταινία αρχίζει… κι αν και γυρισμένη το 1975 τα έχει όλα…. Εκατοντάδες αστυνομικοί κομπάρσοι, FBI, ιδιωτικοί ντετέκτιβ, ένοπλες δυνάμεις, ελικόπτερα, ειδησεογραφικά πρακτορεία, κάμερες, μέχρι και γύρισμα μπροστά σε ζωντανό κοινό. Κι εκεί που μπαίνεις στην υπόθεση σου έρχεται μια λιγούρα. Μην ανησυχείς τα παιδιά απ’ έξω θα φροντίσουν και γι’ αυτό. Φαγητό και κόκα κόλα για όλους. Και μην σε νοιάζει πόσο θα φας, αν δεις ότι σου έρχεται καμία καούρα ή υπερένταση από το πολύ φαί, έχουμε και γιατρούς απ’ έξω. Όλα έτοιμα λοιπόν κι εκεί που η βραδιά κυλά ευχαρίστα και κατά σχέδιο, σου έρχεται μια ανατροπή που σ’ αφήνει άναυδο, όταν σιγά σιγά αρχίζει αν ξεδιπλώνεται το παρασκήνιο των πρωταγωνιστών. Από εδώ και πέρα είσαι καρφωμένος μέχρι το τέλος, και πλέον είναι αργά για να κάνεις πίσω. Υπομονή και μέχρι να το καταλάβεις έρχεται και το τέλος. Και παρόλο που στην αρχή η ταινία φαινόταν προβλέψιμη, όταν ζεις το ίδιο προβλέψιμο τέλος που είχες στο μυαλό σου, στέκεσαι ανήμπορος και σοκαρισμένος. Τα πάντα γύρω σου ησυχάζουν και κάθεσαι και παρατηρείς κάθε λεπτομέρεια μέχρι να δώσεις στο μυαλό σου το κουράγιο να χωνέψει αυτό που έγινε.

Μην το ψάχνεις, απλά βρες την ταινία και δες την. Από τους πρώτους κορυφαίους ρόλους του Pacino, με εξαιρετική ερμηνεία, μια σκηνοθεσία που δίνει χύμα την πλοκή και σε κάνει να νοιώθεις ότι την ζεις από κοντά, αλλά που συνταράσσει συγχρόνως στις σκηνές που τα γεγονότα τρέχουν και υπάρχει δράση, και μια αληθινή ιστορία που δεν θα μπορούσε να είναι πιο διαχρονική.