Showing posts with label Steven Spielberg. Show all posts
Showing posts with label Steven Spielberg. Show all posts

Tuesday, May 27, 2008

Indiana Jones:Ένας ήρωας (ξανα)γεννιέται

Όταν κυκλοφόρησε ο πρώτος Indiana, οι γονείς μου ζούσαν τον πρώτο τους έρωτα, κι εγώ δεν υπήρχα ούτε σαν ιδέα. Στα χρόνια που καταλαβαίνω την ζωή μου, ο γοητευτικός προφέσορας με τα κρυφά μαστίγια, άραζε σε ανολοκλήρωτα σενάρια, και συνέχισε να κάνει τις στερεότυπες διαλέξεις του, μέχρι που και οι ίδιες οι παιδούλες που έλιωναν για την πάρτη του, έγιναν γυναίκες και ξέχασαν τους εφηβικούς τους έρωτες.

Ένα ολόκληρο χάσμα γενεών μετά, ο ήρωας που ωριμάζει σαν το καλό ουίσκι, επανέρχεται, μόνο και μόνο για να τον πάρω πρέφα σαν την είδηση της χρονιάς. Κάθομαι λοιπόν, με σεβασμό στην ιστορία του κινηματογράφου, να συμπληρώσω τις γρήγορες παιδικές μου ματιές στις 3 προηγούμενες περιπέτειες του Ίντι, ώστε να προετοιμαστώ κι εγώ κατάλληλα, γι'αυτό το κοσμο-ιστορικό comeback.

Μέσα σε τρεις μέρες, χώρεσε ο ενθουσιασμός ολόκληρου του θρύλου, και βρέθηκα στα ξαφνικά να ανυπομονώ για την νέα περιπέτεια. Κι αυτή βάσει του καλοφροντισμένου χρονοπρογραμματισμού μου δεν άργησε, και κατόρθωσα να απολαύσω μια τετραλογία με ρυθμό "μέρα και ταινία". Πώς να μην βγώ ενθουσιασμένος κι από την 4η;

Γιατί να με πειράξει το "ασθενικό σενάριο" όπως το αποκάλεσαν μερικοί, όταν η 2η δεν είχε καν σενάριο, κι όμως το παρέκαμψα. Γιατί να με πειράξουν οι γερασμένοι χαρακτήρες, όταν ούτως η άλλως η εικόνα της δεκαετίας του '80 καταδικάζει σε γηρατειά (στις περιπτώσεις των εφετζίδικων blockbuster μόνο) ακόμα και το παιδαρέλι τότε (και τραγική απουσία σήμερα), River Phoenix. Γιατί να με απογοητεύσει η ιδέα του family reunion, όταν η είσοδος του Sean - Jones Sr- Connery στην 3ή, έφερε ένα ολόκληρο καινούργιο βάθος στους χαρακτήρες των ταινιών, και αποτέλεσε το πιο διασκεδαστικό τους κομμάτι.



Αντιθέτως, φχαριστήθηκα τα περισσότερα από τα 124 λεπτά του "Κρυστάλλινου Κρανίου", έπιασα με άνεση τα υποννοούμενα σχετικά με τους προκατόχους του, προβληματίστηκα με τις τραγικές ειρωνείες της χρονικής κατάληξης, και συμπλήρωσα με ευχαρίστηση τα κενά που μεσολάβησαν στις 4 περιπέτειες, ενόσω προετοιμαζόμουν για τις πιθανές προοπτικές εξέλιξης του πιό ανθρώπινου υπέρ-ήρωα, που καθήλωσε ολόκληρες δεκαετίες ανθρώπων. Για να μην πω πόσο χάρηκα για την ιδανική αναλογία cgi-πραγματηκότητας, αν και ήμουν επιφυλακτικός στην αρχή.

Προς τι λοιπόν τότε η πίκρα για την επιστροφή του Jones; Μήπως κάθε sequel κλασσικής (και όχι μόνο) ταινίας, είναι συναισθηματικά καταδικασμένο; Γιατί η αγάπη για έναν ήρωα μένει εγκλωβισμένη στον χρόνο που εμφανίστηκε, και φοβόμαστε να την περάσουμε από εξελικτικά φίλτρα; Ίσως γιατί ο φόβος της αποτυχίας μάλλον είναι μεγαλύτερος σε εμάς παρά στους δημιουργούς του. Ίσως γιατί το σημάδι του στον χρόνο πρέπει να γίνεται σημείο, που καθορίζει ένα γεγονός, και κατέχει αδιάλλακτα εξέχουσα ιστορική θέση, παρά να επιχειρεί να μεταλλαχθεί σε ευθεία, που θα μεταφέρει συναισθήματα από το παρελθόν στο παρόν, με το ρίσκο να χαθεί κάπου στην απροσδιόριστη μετάβαση.

Όπως και να έχει δεν αδικώ καμιά άποψη, μπορείς να αφήσεις τον Indi εγκλωβισμένο σε χαμένες κιβωτούς, ή αν το επιλέξεις, να αφήσεις το ανήσυχο πνεύμα του να μπλέκεται σε καινούργιες περιπέτειες. Πάντως η ταινία από μόνη της, χωρίς το σούσουρο που σέρνει μαζί της, συνεχίζει επάξια τον θρύλο, και θεωρώ πως καθετί καινούργιο αντιστοιχεί σε στοιχεία των προηγούμενων. Από το χρονοντούλαπο που άφησε ανοιχτό πίσω του πάντως, ο Jones κέρδισε έναν καινούργιο φαν (σσ. εμένα :), που σέβεται την ιστορία του, αντιμετωπίζει με θαρρός το παρόν του (βλ. αντίστοιχο batman begins) και θα δεχτεί με χαρά οποιαδήποτε προσπάθεια συνέχισης του θρύλου.

Monday, September 10, 2007

Schindler's List (1993)

Ένα τόσο ευαίσθητο ζήτημα… μια από τις μελανότερες σελίδες της ανθρώπινης (?) ιστορίας, είναι ίσως ότι πιο επικίνδυνο σε θέμα που μπορεί να διαλέξει ένας δημιουργός και να κάνει ταινία. Παρόλα αυτά οι έπαινοι για την «Λίστα του Σίντλερ» δεν έχουν σταματημό, κι όχι άδικα. Η ταινία είναι τόσο εγκωμιαστικά σχολιασμένη που δεν υπάρχει λόγος να την κριτικάρω σε γενικές γραμμές εγώ. Γράφω μονό ένα στοιχειό σχετικό με τον σκηνοθετικό τρόπο που χτιστηκε η ταινία, που με κραταεί ανατριχιασμένο κάθε φορά που την βλέπω καθώς και κάθε φορά που την σκέφτομαι. Πραγματικά, η σκηνοθεσία της ως σύνολο θα μπορούσε να αποτελέσει ένα πλήρες εγχειρίδιο για κάθε νέο σκηνοθέτη, μιας και περά από τα τυπικά πλανά πάνω από τον ωμό και τα ανισοεπιπεδα καρέ, εισάγονται τόσο πρωτότυπες ιδέες που ανοίγουν μια νέα σχολή κινηματογράφησης από μονές τους.

Στις πρώτες σκηνές που αποτελούν την εισαγωγή στην υπόθεση, με τα πολύ-επίπεδα καρέ, ανταλλάσσονται συνεχώς πληροφορίες μεταξύ φόντου και προσκήνιου, γεμίζοντας τον θεατή με λεπτομέριες που στηρίζουν την εκτίμηση για την υπόθεση. Όλα αυτά με την συνοδεία μιας θεσπέσιας μουσικής στην οποία κυριαρχούν τα βιολιά –τα πιο μελαγχολικά όργανα στον κόσμο. Όταν η υπόθεση σοβαρεύει και οι πρώτες δυσκολίες για τους εβραίους εμφανίζονται, τα σκηνοθετικά κόλπα μετριάζουν και οι ωμές εικόνες παίρνουν την θέση τους, δίνοντας στον θεατή την πρώτη εικόνα του τρόμου. Η μουσική αφήνει την θέση της ενίοτε στις κραυγές και τα ουρλιαχτά και άλλοτε στην απόλυτη ησυχία, προμηνύοντας την μεγάλη μπόρα που επίκειται. Όταν πλέον η αλαζονεία του ανθρώπου έχει φτάσει στο αποκορύφωμα, οι ζωντανές εικόνες μεταφέρουν την φρίκη και εγκλωβίζουν στον μικρόκοσμο τους κάθε θεατή, που νομίζει ότι ζει τις σκηνές μέσα στο καρέ, με τις σφαίρες να παίρνουν ξυστά από το κεφάλι του και να σφηνώνονται στο μυαλό του διπλανού του, αφήνοντας τον έρμαιο στον τρόμου του για το ποια μπορεί να είναι η πιθανή συνεχεία. Λίγο πριν το τέλος, όλες οι μεγάλες σκηνοθετικές αρχές, μαζί με την πιο σπαρακτική μουσική επένδυση των ουρλιαχτών του τρόμου, και μια φωτογραφία που παίρνει σάρκα και οστά μονό και μονό για να τα ξαναχάσει, τα τελευταία ίχνη δύναμης του θεατή έχουν πλέον εξαφανιστεί, και η τρίωρη ταινία γίνεται το ζωντανό μαρτύριο στην μνήμη των θυμάτων. Και μπορεί σε ταινίες φαντασίας, η κάθαρση να ήταν το καλύτερο φινάλε, αλλά αυτό δεν ισχύει εδώ. Οι τίτλοι βάζουν το τέλος στις σκηνές, μα οι μνήμες δεν θα σβηστούν ποτέ. Η ιστορία δυστυχώς είναι αληθινή και όσες ταινίες και να γίνουν για το θέμα, όσα συγγνώμη κι αν ειπωθούν, δεν θα μπορέσουν ποτέ να τιμήσουν επαρκώς και να κλείσουν τις πληγές των θυμάτων και των οικογενειών τους. Ακόμα κι όταν όλοι οι απόγονοι εξαφανιστούν, τέτοιες ταινίες δεν θα αφήνουν ποτέ τον ανθρώπο να ησυχάζει και να παύει να θρηνεί. Μακάρι μονό να του μάθαιναν και κάτι παραπάνω, γιατί η ιστορία του ακόμα και μετά το 1950 είναι πάλι μελανή.